İŞ KAZASINDAN DOĞAN RÜCU TAZMİNATI • İLK PEŞİN SERMAYE DEĞERİNİN İSTENEBİLMESİ • KANUNLARIN GERİYE YÜRÜMEMESİ

Kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralının istisnalarından birini, beklenen (ileride kazanılacağı umulan) haklar oluşturmaktadır. Kamu düzeni ve genel ahlaka ilişkin kurallar yönünden de kanunların geriye yürümesi söz konusudur. Yargılama hukukunu düzenleyen kanunlar da., ilke olarak geçmişe etkilidir. 5510 Sayılı Yasa’nın 21. maddesiyle yeniden getirilen “sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı” tazmin hükmünün, 5510 Sayılı Yasa’nın yürürlüğü öncesinde gerçekleşen iş kazalarından kaynaklanan rücuan tazminat davalarında uygulanmasına olanak veren bir düzenleme bulunmadığı gibi 01.10.2008 tarihinden önce meydana gelen olay ve ilişkilere uygulanmasını gerektirir yukarıda sıralanan istisnai durumlar kapsamında değerlendirilemeyeceği hukuksal gerçeği de bozma üzerine yürütülecek yargılama sürecinde göz önünde bulundurulmalıdır.

İŞ KAZASINDAN DOĞAN RÜCU TAZMİNATI • İLK PEŞİN SERMAYE DEĞERİNİN İSTENEBİLMESİ • KANUNLARIN GERİYE YÜRÜMEMESİ
YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ E: 2008/14166 K: 2010/2592 T: 01/03/10

 

Davacı, iş kazası sonucu sürekli iş görmezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan gelirler ile yapılan ödemelerin 506 Sayılı Yasa’nın 26. maddesi uyarınca tazminine karar verilmesini istemiştir.

 

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, taraflar avukatlarınca temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-    Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre tarafların sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-    Dava; iş kazasından doğan rücu tazminatı istemine ilişkin olup,

mahkemece iş sağlığı ve iş güvenliği mevzuatı ile 506 Sayılı Yasa’ya uygun kusur raporunun hükme esas alınması isabetli ise de, davanın yasal dayanağını oluşturan 506 Sayılı Yasa’nın 26. maddesindeki halefiyet ilkesi uyarınca, Kurumun rücu alacağı; hak sahiplerinin tazmin sorumlularından isteyebileceği maddi zarar (tavan) miktarı ile sınırlı iken, Anayasa Mahkemesi’nin, 21.03.2007 gün ve 26649 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 23.11.2006 gün ve E.2003/10, K.2006/106 sayılı kararı ile 26. maddedeki “..... sigortalı veya hak sahibi kimselerin işverenden isteyebilecekleri miktarla sınırlı olmak üzere .....” bölümünün Anayasa’ya aykırılık nedeniyle iptali sonrasında, Kurumun rücu hakkının, yasadan doğan kendine özgü ve sigortalı yada hak sahiplerinin hakkından bağımsız basit rücu hakkına dönüşmüş olması karşısında, 506 Sayılı Yasa’nın 92. maddesi gereğince düşülen gelirlerin içinde artışlarda bulunduğundan ilk peşin değerli gelirlerin tespiti ile ilk peşin değerli gelirler ile harcama ve ödemelerin; tazmin sorumlusunun kusuruna isabet eden miktarıyla sınırlı kısmına hükmedilmesi gerekirken, artışları da içerir şekilde tüm peşin değer tablosundaki miktarın esas alınması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Bu kapsamda, 5510 Sayılı Yasa’nın 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 21. maddesindeki, “İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermeye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir, ” düzenlemesi üzerinde durma gereği de bulunmaktadır.

Kanunların geriye yürümemesi konusunda mevzuatımızda genel bir hüküm yoktur. Ancak, toplum barışının temel dayanağı olan hukuka ve özellikle kanunlara karşı güveni sağlamak ve hatta, kanun koyucunun keyfi hareketlerine engel olmak için, öğretide kanunların geriye yürümemesi esası kabul edilmiştir. buna göre, Özel Hukuk ve gerekse Kamu Hukuku alanında, kural olarak her Kanun, ancak yürürlüğe girdiği tarihten sonraki zamanda meydana gelen olaylara ve ilişkilere uygulanır; o tarihten önceki zamana rastlayan olaylara ve ilişkilere uygulanmaz. Hukuk güvenliği bunu gerektirir.

Kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralının istisnalarından birini, beklenen (ileride kazanılacağı umulan) haklar oluşturmaktadır. Kamu düzeni ve genel ahlaka ilişkin kurallar yönünden de kanunların geriye yürümesi söz konusudur. Yargılama hukukunu düzenleyen kanunlar da, ilke olarak geçmişe etkilidir. (Prof. Dr. Necip Bilge, Hukuk Başlangıcı, 14. Bası, Turhan Kitapevi, Ankara 2000, sh: 193-194; Prof. Dr. A.fieref Gözübüyük, Hukuk Giriş ve Hukukun Temel kavramalrı, 18. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara 2003, sh: 73) (HGK 13.10.2004 T., 2004/10-528 E., 2004/533 K.)

5510 Sayılı Yasa’nın 21. maddesiyle yeniden getirilen "sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı” tazmin hükmünün, 5510 Sayılı Yasa’nın yürürlüğü öncesinde gerçekleşen iş kazalarından kaynaklanan rücuan tazminat davalarında uygulanmasına olanak veren bir düzenleme bulunmadığı gibi 01.10.2008 tarihinden önce meydana gelen olay ve ilişkilere uygulanmasını gerektirir yukarıda sıralanan istisnai durumlar kapsamında değerlendirilemiyeceği hukuksal gerçeği de bozma üzerine yürütülecek yargılama sürecinde göz önünde bulundurulmalıdır.

O halde, temyiz eden taraflar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 01.03.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.